ความเครียดจากงาน หมดไฟ Burnout เป็นยังไง? อาการ ปัจจัย และแนวทางในการดูแลเบื้องต้น | Mahajitnakhon
(https://static.wixstatic.com/media/e4f607_6518c3cd21c54d87874500db18595ef2~mv2.png/v1/fill/w_591,h_591,al_c,q_85,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/e4f607_6518c3cd21c54d87874500db18595ef2~mv2.png)
ในวันที่การทำงานจำต้องรับผิดชอบหลายชนิดพร้อม การติดต่อเรื่องงานเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา หรือเรามีความคิดว่าจำเป็นต้องบากบั่นทำให้ดีอยู่เป็นประจำ คนไม่ใช่น้อยอาจเริ่มรู้สึกเหนื่อยล้า เหนื่อยหน่าย เหนื่อยดึงดูดใจ หรือรู้สึกว่า "ไม่ได้อยากทำอะไรอีกแล้ว" จนเกิดคำถามว่า นี่เป็นเพียงความเหน็ดเหนื่อยจากการทำงาน หรือกำลังเข้าสู่ภาวการณ์ หมดไฟ Burnout กันแน่
ภาวการณ์หมดไฟเป็นประสบการณ์ที่เกี่ยวกับความเครียดจากการทำงานที่เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอแล้วก็จัดแจงได้ไม่เพียงพอ โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบาย Burnout ใน ICD-11 ว่าเป็น การปรากฏจากบริบทการทำงาน (occupational phenomenon) มิได้จัดเป็นโรคทางด้านการแพทย์โดยตัวมันเอง แล้วก็มีลักษณะสำคัญ 3 ด้าน อาทิเช่น ความรู้สึกหมดพลังหรืออ่อนล้า การมีระยะห่างทางใจจากงานหรือมีทัศนคติเชิงลบต่อการทำงาน แล้วก็ความรู้สึกว่าสมรรถนะในการดำเนินงานลดน้อยลง
บทความนี้จะช่วยให้รู้เรื่องว่า หมดไฟ Burnout เป็นยังไง มีอาการอย่างไร มีเหตุมาจากอะไร และก็ควรจะดูแลตนเองพื้นฐานอย่างไร โดยข้อมูลทั้งสิ้นเป็นความทราบทั่วๆไป ไม่ใช่เครื่องไม้เครื่องมือสำหรับวินิจฉัยตนเอง ถ้าหากมีอาการสม่ำเสมอหรือส่งผลต่อชีวิตอย่างมาก ควรสนทนากับผู้ชำนาญด้านสุขภาพจิต
หมดไฟ Burnout คืออะไร
Burnout หรือสภาวะหมดไฟ เป็นภาวการณ์ที่เกิดจากความเครียดในการทำงานที่สะสมต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน โดยเฉพาะเมื่อความเครียดนั้นไม่ได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม กระทั่งเริ่มมีผลต่อพลังงาน ทัศนคติที่มีต่องาน และความรู้สึกว่าตนเองสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีคุณภาพหรือเปล่า World Health Organization
สิ่งจำเป็นคือ Burnout ไม่ได้มีความหมายว่า "ขี้เกียจคร้าน" หรือ "ไม่เก่งพอเพียง" เพราะเหตุว่าในหลายกรณี คนที่หมดไฟอาจเป็นผู้ที่ทุ่มเทกับงานอย่างมากเป็นระยะเวลานาน บำบัด Burnout (https://www.mahajitnakhon.com/post/burnout) จนกระทั่งทรัพยากรทางกายและดวงใจถูกใช้ไปมากกว่าที่จะฟื้นฟูได้ทัน
ลักษณะสำคัญของ Burnout ออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่
- หมดพลังรวมทั้งเหนื่อยล้า รู้สึกเหนื่อย แม้ว่าจะได้พักรวมทั้งยังรู้สึกอิดโรยกับการทำงาน
- มีระยะห่างทางใจจากงานมากเพิ่มขึ้น บางทีอาจรู้สึกเบื่อ อารมณ์เสีย ต้านทาน หรือมองงานในแง่ลบมากกว่าที่เคย
- รู้สึกว่าคุณภาพสำหรับเพื่อการทำงานน้อยลง อาทิเช่น ดำเนินการได้ช้าลง สมาธิน้อยลง หรือมีความคิดว่าตนเองทำอะไรได้ไม่ดีอย่างเดิม
(https://static.wixstatic.com/media/nsplsh_15bb8dab3eb04798a58b39196985b5ce~mv2.jpg/v1/fill/w_556,h_391,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/nsplsh_15bb8dab3eb04798a58b39196985b5ce~mv2.jpg)
แต่ การอ่อนแรงจากงานเป็นบางครั้งบางคราวไม่ได้แสดงว่าพวกเรากำลังหมดไฟเสมอไป สิ่งที่ควรจะให้ความเอาใจใส่เป็น รูปแบบของอาการ ความเกี่ยวเนื่อง แล้วก็ผลกระทบที่เกิดสังกัดชีวิต
หมดไฟ Burnout แตกต่างจากสภาวะใกล้เคียงยังไง
คำว่า "หมดไฟ" ในชีวิตประจำวันมักถูกใช้กว้างกว่าความหมายทางด้านวิชาการของ Burnout ด้วยเหตุนี้ก็เลยไม่สมควรนำอาการเพียงไม่กี่ข้อมาใช้สรุปว่าตนเองกำลังเป็นภาวการณ์ใด
- Burnout กับความเครียดจากการทำงาน
ความเครียดจากงานอาจเกิดขึ้นเป็นพักๆดังเช่นว่า มีงานเร่งด่วน จำต้องรับผิดชอบโปรเจกต์ใหญ่ หรือมีปัญหากับเพื่อนผู้ร่วมการทำงาน แล้วก็บางทีอาจดียิ่งขึ้นเมื่อสถานการณ์คลี่คลายหรือได้รับเวลาพัก
แม้กระนั้น Burnout มักเกี่ยวกับ ความเครียดจากงานที่สะสมรวมทั้งจัดแจงมิได้อย่างมีคุณภาพเป็นระยะเวลานาน จนกำเนิดทั้งความเมื่อยล้าล้า ระยะห่างทางจิตใจจากงาน ปรึกษานักจิตวิทยา Burnout และความรู้สึกว่าประสิทธิภาพสำหรับเพื่อการปฏิบัติงานลดน้อยลง World Health Organization
- Burnout กับสภาวะซึมเศร้า
Burnout มีบริบทเฉพาะเกี่ยวกับการทำงาน ในช่วงเวลาที่ภาวะซึมเศร้าเป็นภาวะสุขภาพทางจิตซึ่งสามารถมีผลต่ออารมณ์ ความนึกคิด ความประพฤติปฏิบัติ แล้วก็การใช้ชีวิตในหลายบริบท ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเรื่องงาน
ในชีวิตจริงอาการของทั้งคู่ภาวะอาจมีส่วนคล้ายคลึงกัน ดังเช่น อ่อนล้า ไม่มีแรง สมาธิลดลง หรือหมดความพอใจ จึงไม่ควรบากบั่นแยกด้วยตัวเองจากอาการเพียงไม่กี่ข้อ ถ้าความรู้สึกเหล่านี้เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของชีวิตหรือมีความร้ายแรงเยอะขึ้นเรื่อยๆ การพูดคุยกันกับผู้เชี่ยวชาญจะช่วยประเมินภาพรวมได้เหมาะสมกว่า
- Burnout กับความเหนื่อยอ่อนทั่วไป
ทุกคนสามารถอ่อนเพลียจากการทำงานได้ และก็การเหนื่อยมิได้แสดงว่ากำลังหมดไฟ
ความแตกต่างที่ควรสังเกตเป็น ถ้าการพักผ่อนหย่อนใจเพียงพอแล้วสามารถกลับมามีพลังและก็พึงพอใจงานได้ตามปกติ อาจเป็นความอิดโรยตามเหตุการณ์ แต่ว่าถ้าเกิดความอ่อนเพลียรวมทั้งความรู้สึกต้านงานสะสมต่อเนื่องจนถึงกระทบชีวิต บางทีอาจเป็นสัญญาณที่ควรให้ความเอาใจใส่เยอะขึ้น
ภาวการณ์หมดไฟส่งผลต่อชีวิตประจำวันยังไง
เมื่อความเครียดจากงานสะสมโดยตลอด ผลกระทบอาจมิได้หยุดอยู่เพียงแค่ในเวลาทำงาน
💼ด้านการทำงาน
อาจมีสมาธิต่ำลง ดำเนินงานช้าลง ความสร้างสรรค์ลดน้อยลง หลบหลีกงานบางอย่าง หรือรู้สึกไม่มีแรงที่จะเริ่มสิ่งใหม่
♥️ด้านความเชื่อมโยง
เมื่อพลังใจเหลือน้อย ความอดทนก็อาจลดน้อยลง ทำให้หงุดหงิดง่ายไหมมีพลังสำหรับการสนทนากับคนใกล้ตัว บางคนบางทีอาจกลับถึงหน้าบ้านแล้วไม่ได้อยากติดต่อสื่อสารกับคนไหนกัน
🎋ด้านชีวิตส่วนตัว
กิจกรรมที่เคยทำเพื่อความสำราญอาจถูกต่ำลงเรื่อยๆ บำบัด Burnout เพราะคิดว่า "ไม่ว่าง" หรือ "หมดแรง"
เมื่อเป็นแบบนี้ ชีวิตบางทีอาจค่อยๆเหลือเพียงแค่วงจร ปฏิบัติงาน → อ่อนล้า → พักเพื่อให้ทำงานต่อ → กลับไปดำเนินการอีกรอบ
😌ความรู้สึกต่อตัวเอง
ผู้ที่หมดไฟบางบุคคลอาจเริ่มต้นมองตัวเองในด้านลบ ดังเช่น รู้สึกว่าตนเองไม่มีคุณภาพ ไม่เก่งพอ หรือเปล่าสามารถจัดแจงชีวิตได้ ในขณะที่สาเหตุบางส่วนอาจมาจากภาระหน้าที่รวมทั้งสิ่งแวดล้อมที่มากเหลือเกิน
ด้วยเหตุนั้นการดูแล Burnout จึงไม่ควรมีเพียงข้อเสนอแนะว่า "จำเป็นต้องพักผ่อนให้มากเพิ่มขึ้น" แม้กระนั้นควรพินิจพิเคราะห์เหตุว่า อะไรทำให้พวกเราจำต้องใช้พลังมากจนเกินความจำเป็นตั้งแต่ต้น
การปรึกษากับนักจิตวิทยาหรือการทำจิตบำบัดสามารถเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเพื่อการทำความเข้าใจว่า "อะไรทำให้พวกเราหมดไฟ" มากกว่าการพยายามบังคับตัวเองให้กลับมาขยันดังเดิม
(https://static.wixstatic.com/media/11062b_e837b962ac2245408c0daff3f9cd5562~mv2.jpg/v1/fill/w_655,h_437,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/11062b_e837b962ac2245408c0daff3f9cd5562~mv2.jpg)
สำหรับในการปรึกษา ผู้ที่มีความชำนาญอาจช่วยให้เรา
- ตรวจความเครียดรวมทั้งสาเหตุที่กำลังมีผลต่อจิตใจ
- ทำความเข้าใจแบบอย่างความนึกคิดแล้วก็พฤติกรรมที่อาจทำให้ความเครียดสะสม
- ทำความเข้าใจวิธีจัดการอารมณ์รวมทั้งความเครียดที่เหมาะกับตนเอง
- ทบทวนขอบเขตระหว่างงานกับชีวิตส่วนตัว
- ปรับปรุงวิธีต่อกรกับความมุ่งหวัง ความกดดัน หรือความขัดแย้ง
- เห็นช่องทางสำหรับเพื่อการปรับพฤติกรรมรวมทั้งสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม
สิ่งสำคัญคือ การดูแลภาวะหมดไฟไม่ควรโยนความรับผิดชอบทั้งหมดทั้งปวงกลับไปที่ตัวบุคคล เช่น บอกว่า "จะต้องคิดบวก" หรือ "ต้องบริหารเวลาให้เก่งขึ้น" เพราะว่าครั้งคราวปัญหาอาจเกี่ยวกับระบบงาน ปริมาณงาน วัฒนธรรมองค์กร หรือแบบการบริหารด้วย
ถ้าหากคุณอยากเสวนากับนักจิตวิทยาเกี่ยวกับความเครียด ความกังวลใจ หรือสภาวะซึมเศร้า สามารถอ่านเพิ่มอีกเกี่ยวกับบริการปรึกษาและก็จิตบำบัดรายบุคคล
สนใจอ่านรายละเอียด ปรึกษานักจิตวิทยา Burnout ได้จาก >> https://www.mahajitnakhon.com/post/burnout (https://www.mahajitnakhon.com/post/burnout)