ความเครียดสะสม เป็นอย่างไร? อาการที่พึงสังเกตและก็ผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน
(https://static.wixstatic.com/media/e4f607_9f3634010ab1459bb2a3f81593c4174c~mv2.png/v1/fill/w_740,h_740,al_c,q_90,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/e4f607_9f3634010ab1459bb2a3f81593c4174c~mv2.png)
ความเครียดเป็นปฏิกิริยาปกติของร่างกายและจิตใจเมื่อต้องพบเจอแรงกดดัน การเปลี่ยนแปลง หรือสถานการณ์ที่ต้องใช้พลังสำหรับเพื่อการปรับตัว แต่เมื่อความเครียดเกิดขึ้นตลอดเป็นเวลานาน และไม่มีตอนฟื้นตัวที่เพียงพอ ความเครียดอาจจะเริ่มสะสมจนถึงมีผลต่อร่างกาย อารมณ์ ความคิด บำบัดความเครียด (https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms) พฤติกรรม การนอน การทำงาน รวมทั้งความข้องเกี่ยวได้
ความเครียดสะสมคืออะไร
ความเครียดสะสม เป็นสภาวะที่ร่างกายและจิตใจจะต้องเผชิญแรงกดดันต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งระบบการฟื้นตัวตามเดิมเริ่มไม่พอ ความเครียดจำพวกนี้บางทีอาจมิได้มีต้นเหตุจากเหตุใหญ่เพียงครั้งเดียว แต่ว่าอาจเป็นเพราะภาระเล็กๆหลายเรื่องที่สะสมต่อเนื่อง ตัวอย่างเช่น งานที่บีบคั้น ความรับผิดชอบในครอบครัว ปัญหาที่เกิดขึ้นกับการเงิน ความเกี่ยวข้อง การศึกษาเล่าเรียน หรือการพักผ่อนไม่พอ
ในบางกรณี ความเครียดอาจยังคงส่งผลต่อร่างกายและจิตใจถึงแม้สิ่งกระตุ้นไม่ได้อยู่ข้างหน้าแล้ว เช่น การคิดวนถึงปัญหาเดิม ความรู้สึกกังวลล่วงหน้า หรือความจำเกี่ยวกับเรื่องที่กดดัน ความเครียดสะสม หรือ chronic stress อาจดำเนินต่อได้หากแม้ ตัวกระตุ้นความเครียด หรือ stressor มิได้อยู่เบื้องหน้าโดยตรง เนื่องจากว่าความจำหรือการนึกถึงสิ่งนั้นสามารถทำให้ผลกระทบดำเนินต่อได้
อาการหรือสัญญาณที่ควรสังเกต
อาการเครียดสะสมสามารถแสดงออกได้หลายด้าน ทั้งยังทางร่างกาย อารมณ์ ความคิด รวมทั้งความประพฤติปฏิบัติ บางคนบางทีอาจรู้สึกเมื่อยล้าง่าย นอนไม่หลับ หรือเมื่อยบ่อยมาก ในช่วงเวลาที่บางคนบางทีอาจแสดงออกผ่านความอารมณ์เสีย สมาธิต่ำลง ความเครียดสะสม หรือมีความรู้สึกว่าตัวเองไม่อาจจะจัดแจงเรื่องเดิมๆได้เหมือนเก่า
(https://static.wixstatic.com/media/599d5afdcec7458e9a131b2189cfd232.jpg/v1/fill/w_567,h_378,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/599d5afdcec7458e9a131b2189cfd232.jpg)
สัญญาณที่ควรสังเกต ดังเช่นว่า:
- อ่อนเพลียง่าย ถึงแม้พักและก็ยังรู้สึกไม่สดชื่น
- นอนไม่หลับ หลับยาก ตื่นตกดึก หรือนอนมากเปลี่ยนไปจากปกติ
- ปวดศรีษะ ปวดคอ บ่า ไหล่ หรือปวดเมื่อยตามร่างกาย
- ใจสั่น แน่นหน้าอก หายใจไม่ทั่วท้อง หรือรู้สึกตึงในร่างกาย
- สมาธิต่ำลง ดำเนินการช้าลง หรือตัดสินใจยากขึ้น
- อารมณ์เสียง่าย อารมณ์ไว หรือรู้สึกคุมอารมณ์ได้ยาก
- คิดวนซ้ำเกี่ยวกับปัญหาเดิมๆ
- รู้สึกบีบคั้นตลอดเวลา ถึงแม้อยู่ในตอนที่ควรพัก
- เบื่อ ไม่ได้อยากทำสิ่งที่เคยทำได้ตามเดิม
- กินมากยิ่งขึ้นหรือลดลงจากเดิม
- หลบหลีกคน งาน หรือเหตุการณ์ที่เคยต่อกรได้
- รู้สึกว่าร่างกายรวมทั้งจิตใจอยู่ในสภาวะ "ตึง" ตลอดเวลา
เครียดสะสมแตกต่างจากความเครียดทั่วๆไปยังไง
ความเครียดทั่วๆไปมักเกิดขึ้นเมื่อมีสถานะการณ์หรือแรงกดดันเฉพาะหน้า เช่น งานเร่ง การสอบ การประชุมสำคัญ หรือการตัดสินใจที่มีผลกระทบต่อชีวิต เมื่อเหตุการณ์ผ่านไป ร่างกายและจิตใจมักเบาๆกลับสู่ภาวการณ์ปกติ
แต่ว่า ความเครียดสะสม มักเกิดขึ้นเมื่อแรงกดดันดำเนินสม่ำเสมอเป็นเวลานาน หรือเกิดซ้ำกระทั่งร่างกายและจิตใจไม่ว่างฟื้นพอเพียง อาการก็เลยอาจไม่ได้หายไปง่ายแม้จบงานหนึ่งไปแล้ว เพราะว่ายังมีแรงกดดันอื่นรออยู่ หรือมีความไม่ค่อยสบายใจที่ยังดำเนินต่อในความคิด
ความเครียดสะสมมีผลต่อชีวิตประจำวันอย่างไร
ความเครียดสะสมอาจส่งผลต่อชีวิตหลายด้าน ไม่ใช่เฉพาะความรู้สึกเครียดในใจเท่านั้น แม้กระนั้นรวมถึงร่างกาย งาน ความเชื่อมโยง และก็การดูแลตนเอง
ผลต่อสภาพร่างกาย
ร่างกายอาจอยู่ในภาวะตื่นตัวตลอด ส่งผลให้เกิดอาการ ดังเช่น ปวดศรีษะ กล้ามเนื้อตึง เจ็บท้อง ใจสั่น เหนื่อยล้า ความเครียดสะสม หรือประสิทธิภาพการนอนต่ำลง ถ้าหากไม่ได้รับการจัดการ ความเครียดเรื้อรังอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาด้านสุขภาพหลายด้าน ความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการอาจเกี่ยวเนื่องกับปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพ ได้แก่ ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคเส้นโลหิตสมอง โรคอ้วน รวมทั้งเบาหวาน
ผลต่ออารมณ์และความคิด
ผู้ที่มีความเครียดสะสมบางทีอาจรู้สึกหงุดหงิดง่าย ไม่สบายใจ คิดวน สมาธิลดลง หรือรู้สึกว่าจัดแจงเรื่องจิ๊บจ๊อยๆได้ยากกว่าปกติ ความเครียดเรื้อรังสามารถที่จะเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาทางร่างกายและจิตใจหลายด้าน ได้แก่ anxiety, depression, sleep problems และก็ memory/concentration impairment
ผลต่อการทำงานหรือการศึกษาเล่าเรียน
ความเครียดสะสมอาจก่อให้สมรรถนะลดลง หากแม้บุคคลยังดำเนินการหรือศึกษาต่อไปได้ อาจมีอาการยกตัวอย่างเช่น ดำเนินการช้าลง พลาดรายละเอียดง่ายมากยิ่งขึ้น ตัดสินใจยากขึ้น หรือรู้สึกไม่มีแรงก่อนเริ่มงาน
ผลต่อความเกี่ยวข้อง
เมื่อร่างกายและก็จิตใจอยู่ในสภาวะตึงตลอด บุคคลอาจมีความทรหดอดทนลดลง หงุดหงิดง่าย ไม่ต้องการคุย หรือติดต่อสื่อสารกับคนรอบตัวได้ยากขึ้น ส่งผลให้ความสัมพันธ์เกิดความเข้าใจผิดหรือความเคร่งเครียดซ้ำ
ผลต่อพฤติกรรมการดูแลตนเอง
บางบุคคลอาจจะเริ่มต้นกินไม่ตรงเวลา นอนไม่ตรงเวลา ดื่มคาเฟอีนมากยิ่งขึ้น ใช้สารบางอย่างเพื่อเครียดลดลง หรือหลบหลีกงานและก็คนรอบตัว ซึ่งอาจจะเป็นผลให้วงจรความเครียดก้าวเดินต่อไป
การขอคำแนะนำแล้วก็จิตบำบัดช่วยอะไรได้บ้าง
การปรึกษาหารือและขอคำแนะนำและก็จิตบำบัดสามารถช่วยทำให้ผู้รับบริการทำความเข้าใจความเครียดสะสมอย่างมีระบบ ไม่ใช่เพียงแค่คิดว่า "เครียดเพราะงานเยอะแยะ" แต่ตรวจสอบว่าความเครียดเกี่ยวข้องกับสาเหตุใดบ้าง ยกตัวอย่างเช่น แบบอย่างความคิด ความหวังต่อตัวเอง ขอบเขตชีวิต ความเชื่อมโยง การพักผ่อนหย่อนใจ และก็แนวทางจัดการที่ใช้ในปัจจุบัน
ใจความสำคัญที่การปรึกษาหารือและขอคำแนะนำและจิตบำบัดอาจช่วยได้ ยกตัวอย่างเช่น:
- ตรวจมูลเหตุของความเครียดแล้วก็สาเหตุที่ทำให้อาการคงอยู่
- ทำความเข้าใจแบบความคิดที่เพิ่มแรงกดดัน เช่น จะต้องทำให้สมบูรณ์แบบ หรือกลัวทำให้บุคคลอื่นผิดหวัง
- ดูสัญญาณทางร่างกายแล้วก็อารมณ์ก่อนอาการรุนแรงขึ้น
- วางแผน coping strategies บำบัดความเครียด ที่เหมาะกับบริบทชีวิตจริง
- ฝึกการตั้งขอบเขตกับงาน ความเกี่ยวเนื่อง หรือความรับผิดชอบ
- เรียบเรียงการพักผ่อน การฟื้นตัว และก็การดูแลตัวเอง
- สำรวจผลกระทบของความเครียดต่อความเกี่ยวเนื่องแล้วก็การสื่อสาร
- ประเมินว่าความเครียดเกี่ยวโยงกับ anxiety, depression, burnout หรือสภาวะอื่นร่วมด้วยหรือไม่
- พินิจพิเคราะห์การส่งต่อแพทย์หรือจิตแพทย์ ถ้ามีลักษณะอาการร้ายแรงหรือมีความสำคัญทางการแพทย์
ถ้าเกิดคุณอยากได้เสวนากับนักจิตวิทยาเกี่ยวกับความเครียดสะสม ความรู้สึกกังวล หรือภาวะทางจิตใจที่เริ่มส่งผลต่อชีวิตประจำวัน
คำถามที่พบบ่อย
- ความเครียดสะสมไม่เหมือนกับ burnout ยังไง
ความเครียดสะสมหมายความว่าสภาวะที่ร่างกายและจิตใจเผชิญแรงกดดันสม่ำเสมอเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน ส่วน burnout มักเกี่ยวพันกับความเหนื่อยอ่อนล้าทางอารมณ์ ความรู้สึกหมดแรงดึงดูดใจ และความรู้สึกห่างหรือหมดความหมายกับงานหรือความรับผิดชอบบางอย่าง ทั้งสองภาวการณ์อาจเกี่ยวข้องกันได้ แม้กระนั้นไม่จำเป็นที่ต้องแบบเดียวกันทุกกรณี
- นอนไม่หลับเพราะเครียดควรจะทำเช่นไร
ถ้าหากนอนไม่หลับเป็นบางโอกาส อาจเริ่มจากการสังเกตสาเหตุที่กระตุ้นความเครียด ลดสิ่งกระตุ้นก่อนนอน และก็จัด routine การนอนให้สม่ำเสมอ แม้กระนั้นหากนอนไม่หลับต่อเนื่อง กระทบการทำงาน หรือมีลักษณะอาการวิตก/ซึมเศร้าร่วมด้วย ควรจะไตร่ตรองพบผู้ที่มีความเชี่ยวชาญเพื่อประเมินอย่างเหมาะสม
- เครียดสะสมทำให้เจ็บป่วยทางร่างกายได้ไหม
ความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการอาจเกี่ยวกับอาการทางกายหลายสิ่งหลายอย่าง ตัวอย่างเช่น ปวดหัว กล้ามตึง ปัญหาเรื่องการนอน ปัญหาทางเดินอาหาร หรือความอ่อนเพลียล้า และในระยะยาวอาจสโมสรกับการเสี่ยงด้านที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพบางอย่าง จำเป็นจะต้องดูแลทั้งด้านร่างกายและจิตใจด้วยกัน
- จำเป็นต้องมีลักษณะอาการหนักก่อนถึงจะขอคำแนะนำนักจิตวิทยาไหม
ไม่มีความจำเป็นต้องคอยให้อาการรุนแรงที่สุดก่อนจึงค่อยวิงวอน หากความเครียดเริ่มกระทบการใช้ชีวิต งาน ความเกี่ยวพัน การนอน หรือทำให้รู้สึกว่าต่อกรผู้เดียวได้ยาก การขอคำแนะนำนักจิตวิทยาบางทีอาจช่วยทำให้รู้เรื่องเหตุการณ์และวางวิธีในการดูแลตนเองได้สมควรขึ้น
(https://static.wixstatic.com/media/804c18c8464044daa438b6b945afad94.jpg/v1/fill/w_561,h_374,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/804c18c8464044daa438b6b945afad94.jpg)
- นักจิตวิทยาช่วยเรื่องความเครียดสะสมได้อย่างไร
นักจิตวิทยาสามารถช่วยประเมินภาพรวมของความเครียด ตรวจต้นแบบความคิด อารมณ์ ความประพฤติ และก็วิธีจัดการที่เกี่ยวเนื่อง รวมทั้งช่วยวางแผนการดูแลตัวเองอย่างเป็นระบบ แม้มีลักษณะอาการร้ายแรงหรือจำเป็นที่จะต้องได้รับการดูแลทางการแพทย์ บางทีอาจเสนอแนะให้เจอหมอหรือจิตแพทย์ร่วมด้วย
- ขอความเห็นออนไลน์ได้ไหม
ได้ ถ้าเกิดเหมาะสมกับกรณีของผู้รับบริการ การปรึกษาขอคำแนะนำออนไลน์อาจเป็นช่องทางสำหรับผู้ที่ไม่สะดวกเดินทาง อยู่บ้านนอก หรืออยากเริ่มต้นจากพื้นที่ที่เคยชิน แต่ แม้มีการเสี่ยงด้านความปลอดภัยหรืออาการรุนแรง บางทีอาจจะต้องใคร่ครวญแบบอย่างการดูแลที่สมควรกว่า
คลิ๊กอ่านรายละเอียด อาการเครียดสะสม ได้ตามนี้ >> https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms (https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms)