บำบัดความเครียด คืออะไร? อาการที่ควรสังเกตและก็ผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน
(https://static.wixstatic.com/media/e4f607_9f3634010ab1459bb2a3f81593c4174c~mv2.png/v1/fill/w_740,h_740,al_c,q_90,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/e4f607_9f3634010ab1459bb2a3f81593c4174c~mv2.png)
ความเครียดเป็นปฏิกิริยาธรรมดาของร่างกายและจิตใจเมื่อจำต้องพบเจอแรงกดดัน การเปลี่ยนแปลง หรือเหตุการณ์ที่ต้องใช้พลังสำหรับในการปรับพฤติกรรม แม้กระนั้นเมื่อความเครียดเกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลานาน และไม่มีช่วงฟื้นตัวที่เพียงพอ ความเครียดอาจเริ่มต้นสะสมจนถึงส่งผลต่อร่างกาย อารมณ์ ความนึกคิด ปรึกษานักจิตวิทยา ความเครียด พฤติกรรม การนอน การทำงาน แล้วก็ความเชื่อมโยงได้
ความเครียดสะสมเป็นยังไง
ความเครียดสะสม เป็นภาวะที่ร่างกายและจิตใจจำเป็นต้องพบเจอแรงกดดันตลอดเป็นเวลานาน จนกระทั่งระบบการฟื้นตัวตามธรรมดาเริ่มไม่เพียงพอ ความเครียดประเภทนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นได้เนื่องมาจากสถานะการณ์ใหญ่เพียงครั้งเดียว แต่ว่าอาจเกิดจากภาระหน้าที่เล็กๆหลายเรื่องที่สะสมสม่ำเสมอ เป็นต้นว่า งานที่กดดัน ความรับผิดชอบในครอบครัว ปัญหาที่เกิดขึ้นกับการเงิน ความข้องเกี่ยว การศึกษา หรือการพักผ่อนหย่อนใจน้อยเกินไป
ในบางครั้งบางคราว ความเครียดอาจยังคงมีผลต่อร่างกายและจิตใจถึงแม้แรงกระตุ้นไม่ได้อยู่เบื้องหน้าแล้ว ยกตัวอย่างเช่น การคิดวนถึงปัญหาเดิม ความรู้สึกกังวลใจล่วงหน้า หรือความทรงจำเกี่ยวกับเหตุที่กดดัน ความเครียดสะสม หรือ chronic stress บางทีอาจดำเนินต่อได้แม้ สิ่งเร้าความเครียด หรือ stressor มิได้อยู่ตรงหน้าโดยตรง เพราะเหตุว่าความจำหรือการนึกถึงสิ่งนั้นสามารถทำให้ผลกระทบดำเนินต่อได้
อาการหรือสัญญาณที่พึงสังเกต
อาการเครียดสะสมสามารถแสดงออกได้หลายด้าน อีกทั้งทางร่างกาย อารมณ์ ความนึกคิด รวมทั้งความประพฤติ บางบุคคลอาจรู้สึกอ่อนล้าง่าย นอนไม่หลับ หรือเมื่อยบ่อยครั้ง ในเวลาที่บางบุคคลอาจแสดงออกผ่านความอารมณ์เสีย สมาธิต่ำลง ความเครียดสะสม หรือมีความคิดว่าตัวเองไม่สามารถจัดการเรื่องเดิมๆได้เหมือนเก่า
(https://static.wixstatic.com/media/599d5afdcec7458e9a131b2189cfd232.jpg/v1/fill/w_567,h_378,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/599d5afdcec7458e9a131b2189cfd232.jpg)
สัญญาณที่ควรสังเกต ได้แก่:
- เหน็ดเหนื่อยง่าย ถึงแม้พักรวมทั้งยังรู้สึกไม่สดชื่น
- นอนไม่หลับ หลับยาก ตื่นช่วงดึก หรือนอนมากไม่ดีเหมือนปกติ
- ปวดศรีษะ ปวดคอ บ่า ไหล่ หรือเมื่อยตามร่างกาย
- ใจสั่น แน่นหน้าอก หายใจไม่ทั่วท้อง หรือรู้สึกตึงในร่างกาย
- สมาธิลดลง ดำเนินงานช้าลง หรือตกลงใจยากขึ้น
- รำคาญง่าย อารมณ์ไว หรือรู้สึกข่มอารมณ์ได้ยาก
- คิดวนซ้ำเกี่ยวกับปัญหาเดิมๆ
- รู้สึกบีบคั้นตลอดระยะเวลา ถึงแม้อยู่ในตอนที่ควรพัก
- เบื่อ ไม่ได้อยากทำสิ่งที่เคยทำได้ตามธรรมดา
- กินเยอะขึ้นหรือน้อยลงจากเดิม
- หลีกเลี่ยงคน งาน หรือเหตุการณ์ที่เคยต่อกรได้
- คิดว่าร่างกายรวมทั้งจิตใจอยู่ในสภาวะ "ตึง" ตลอดเวลา
เครียดสะสมต่างจากความเครียดทั่วๆไปอย่างไร
ความเครียดทั่วไปมักเกิดขึ้นเมื่อมีเรื่องหรือแรงกดดันเฉพาะหน้า ยกตัวอย่างเช่น งานเร่ง การสอบ การประชุมสำคัญ หรือการตัดสินใจที่ทำให้เกิดผลกระทบต่อชีวิต เมื่อเหตุการณ์ผ่านไป ร่างกายและจิตใจมักค่อยๆกลับสู่ภาวการณ์ปกติ
แต่ ความเครียดสะสม มักเกิดขึ้นเมื่อแรงกดดันดำเนินสม่ำเสมอเป็นเวลานาน หรือกำเนิดซ้ำจนร่างกายและจิตใจไม่มีเวลาฟื้นเพียงพอ อาการก็เลยบางทีอาจมิได้หายไปง่ายหากแม้จบงานหนึ่งไปแล้ว เพราะว่ายังมีแรงกดดันอื่นรออยู่ หรือมีความรู้สึกไม่สบายใจที่ยังดำเนินต่อในความคิด
ความเครียดสะสมมีผลต่อชีวิตประจำวันอย่างไร
ความเครียดสะสมอาจมีผลต่อชีวิตหลายด้าน ไม่ใช่เฉพาะความรู้สึกเครียดในใจแค่นั้น แม้กระนั้นรวมทั้งร่างกาย งาน ความเกี่ยวข้อง และการดูแลตนเอง
ผลต่อร่างกาย
ร่างกายอาจอยู่ในภาวการณ์ตื่นตัวตลอด ส่งผลให้เกิดอาการ อาทิเช่น ปวดศรีษะ กล้ามตึง ปวดท้อง ใจสั่น อ่อนล้า ปรึกษานักจิตวิทยา ความเครียด หรือคุณภาพการนอนน้อยลง หากไม่ได้รับการจัดการ ความเครียดเรื้อรังบางทีอาจเพิ่มการเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายด้าน ความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการอาจเกี่ยวข้องกับปัญหาด้านสุขภาพ ตัวอย่างเช่น ความดันเลือดสูง โรคหัวใจ โรคเส้นเลือดสมอง โรคอ้วน รวมทั้งโรคเบาหวาน
ผลต่ออารมณ์และก็ความคิด
ผู้ที่มีความเครียดสะสมอาจรู้สึกรำคาญง่าย ไม่สบายใจ คิดวน สมาธิลดน้อยลง หรือรู้สึกว่าจัดการเรื่องจิ๊บจ๊อยๆได้ยากกว่าปกติ ความเครียดเรื้อรังสามารถที่จะเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาที่เกิดขึ้นทางร่างกายและจิตใจหลายด้าน เป็นต้นว่า anxiety, depression, sleep problems และก็ memory/concentration impairment
ผลต่อการทำงานหรือการศึกษา
ความเครียดสะสมอาจจะส่งผลให้คุณภาพลดน้อยลง หากแม้บุคคลยังดำเนินการหรือศึกษาต่อไปได้ อาจมีอาการดังเช่นว่า ทำงานช้าลง พลาดรายละเอียดง่ายดายมากยิ่งขึ้น ตกลงใจยากขึ้น หรือรู้สึกหมดแรงก่อนเริ่มงาน
ผลต่อความข้องเกี่ยว
เมื่อร่างกายรวมทั้งดวงใจอยู่ในสภาวะตึงสม่ำเสมอ บุคคลอาจมีความอดทนลดลง รำคาญง่าย ไม่ต้องการที่จะอยากคุย หรือสื่อสารกับคนรอบตัวได้ยากขึ้น ส่งผลให้ความสัมพันธ์กำเนิดความเข้าใจผิดหรือความเคร่งเครียดซ้ำ
ผลต่อพฤติกรรมการดูแลตัวเอง
บางบุคคลอาจจะเริ่มกินไม่ตรงเวลา นอนไม่เป็นเวลา ดื่มคาเฟอีนมากขึ้นเรื่อยๆ ใช้สารบางสิ่งบางอย่างเพื่อเครียดลดลง หรือหลบหลีกงานแล้วก็คนรอบตัว ซึ่งอาจจะทำให้วงจรความเครียดเดินต่อไป
การปรึกษาหารือและขอคำแนะนำแล้วก็จิตบำบัดช่วยอะไรได้บ้าง
การปรึกษาขอคำแนะนำและก็จิตบำบัดสามารถช่วยให้ผู้รับบริการทำความเข้าใจความเครียดสะสมอย่างมีระบบ ไม่ใช่เพียงมองว่า "เครียดเพราะเหตุว่างานมาก" แม้กระนั้นตรวจว่าความเครียดเกี่ยวกับต้นสายปลายเหตุใดบ้าง ดังเช่น รูปแบบความคิด ความมุ่งมาดต่อตัวเอง ขอบเขตชีวิต ความเกี่ยวเนื่อง การพักผ่อนหย่อนใจ แล้วก็แนวทางต่อกรที่ใช้ในปัจจุบัน
หลักสำคัญที่การขอคำแนะนำและจิตบำบัดอาจช่วยได้ ดังเช่นว่า:
- ตรวจสอบแหล่งที่มาของความเครียดและต้นเหตุที่ทำให้อาการคงอยู่
- ทำความเข้าใจแบบความคิดที่เพิ่มแรงกดดัน ยกตัวอย่างเช่น จำต้องทำให้เพอร์เฟ็ค หรือกลัวทำให้ผู้อื่นผิดหวัง
- ดูสัญญาณทางร่างกายและก็อารมณ์ก่อนอาการร้ายแรงขึ้น
- วางแผน coping strategies ปรึกษานักจิตวิทยา ความเครียด (https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms) ที่เหมาะกับบริบทชีวิตจริง
- ฝึกหัดการตั้งขอบเขตกับงาน ความเชื่อมโยง หรือความรับผิดชอบ
- เรียบเรียงการพักผ่อน การฟื้นฟูสภาพ และก็การดูแลตัวเอง
- ตรวจสอบผลกระทบของความเครียดต่อความเชื่อมโยงแล้วก็การสื่อสาร
- ประเมินว่าความเครียดเกี่ยวโยงกับ anxiety, depression, burnout หรือสภาวะอื่นร่วมด้วยหรือเปล่า
- พิจารณาการส่งต่อหมอหรือจิตแพทย์ แม้มีอาการร้ายแรงหรือมีความจำเป็นด้านการแพทย์
ถ้าหากคุณอยากสนทนากับนักจิตวิทยาเกี่ยวกับความเครียดสะสม ความรู้สึกไม่ค่อยสบายใจ หรือภาวะทางใจที่เริ่มมีผลต่อชีวิตประจำวัน
คำถามที่พบบ่อย
- ความเครียดสะสมแตกต่างจาก burnout อย่างไร
ความเครียดสะสมเป็นสภาวะที่ร่างกายและจิตใจเผชิญแรงกดดันสม่ำเสมอเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน ส่วน burnout มักเกี่ยวข้องกับความเหน็ดเหนื่อยล้าทางอารมณ์ ความรู้สึกหมดแรงดึงดูดใจ และความรู้สึกห่างหรือหมดความหมายกับงานหรือความรับผิดชอบบางอย่าง ทั้งคู่ภาวะอาจเกี่ยวข้องกันได้ แต่ไม่มีความจำเป็นต้องแบบเดียวกันทุกกรณี
- นอนไม่หลับเนื่องจากเครียดควรจะทำอย่างไร
ถ้าเกิดนอนไม่หลับเป็นครั้งคราว อาจเริ่มต้นจากการสังเกตต้นเหตุที่กระตุ้นความเครียด ลดสิ่งกระตุ้นก่อนนอน และก็จัด routine การนอนให้สม่ำเสมอ แต่แม้นอนไม่หลับสม่ำเสมอ กระทบการทำงาน หรือมีลักษณะอาการตื่นตระหนก/ซึมเศร้าร่วมด้วย ควรจะใคร่ครวญพบผู้ที่มีความเชี่ยวชาญเพื่อประเมินอย่างเหมาะสม
- เครียดสะสมทำให้ป่วยทางร่างกายได้ไหม
ความเครียดที่ไม่ได้รับการจัดการบางทีอาจเกี่ยวเนื่องกับอาการทางกายหลายอย่าง ดังเช่นว่า ปวดหัว กล้ามเนื้อตึง ปัญหาด้านการนอน ปัญหาเกี่ยวกับทางเดินของกิน หรือความเหน็ดเหนื่อยล้า และก็ในระยะยาวบางทีอาจสัมพันธ์กับการเสี่ยงด้านที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพบางอย่าง จึงต้องควรดูแลทั้งร่างกายและจิตใจร่วมกัน
- ควรต้องมีอาการหนักก่อนถึงจะขอคำแนะนำนักจิตวิทยาไหม
ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องรอคอยให้อาการร้ายแรงที่สุดก่อนจึงค่อยวิงวอน ถ้าความเครียดเริ่มกระทบการใช้ชีวิต งาน ความข้องเกี่ยว การนอน หรือทำให้เกิดความรู้สึกว่าจัดการคนเดียวได้ยาก การปรึกษาหารือนักจิตวิทยาบางทีอาจช่วยทำให้เข้าใจสถานการณ์และวางแนวทางดูแลตนเองได้สมควรขึ้น
(https://static.wixstatic.com/media/804c18c8464044daa438b6b945afad94.jpg/v1/fill/w_561,h_374,al_c,q_80,usm_0.66_1.00_0.01,enc_avif,quality_auto/804c18c8464044daa438b6b945afad94.jpg)
- นักจิตวิทยาช่วยเรื่องความเครียดสะสมได้ยังไง
นักจิตวิทยาสามารถช่วยประเมินภาพรวมของความเครียด ตรวจสอบรูปแบบความนึกคิด อารมณ์ ความประพฤติปฏิบัติ รวมทั้งแนวทางต่อกรที่เกี่ยวพัน รวมทั้งช่วยวางแผนการดูแลตนเองอย่างเป็นระบบ ถ้าเกิดมีลักษณะอาการร้ายแรงหรือจำเป็นจะต้องได้รับการดูแลทางการแพทย์ อาจชี้แนะให้เจอหมอหรือจิตแพทย์ร่วมด้วย
- ขอคำแนะนำออนไลน์ได้ไหม
ได้ ถ้าเกิดเหมาะสมกับกรณีของผู้รับบริการ การปรึกษาหารือและขอคำแนะนำออนไลน์อาจเป็นหนทางสำหรับผู้ที่ไม่สะดวกเดินทาง อยู่ต่างจังหวัด หรืออยากเริ่มต้นจากพื้นที่ที่เคยชิน อย่างไรก็ดี ถ้าหากมีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยหรืออาการร้ายแรง อาจต้องพินิจพิเคราะห์แบบการดูแลที่เหมาะสมกว่า
ติดต่อและอ่านรายละเอียด อาการเครียดสะสม ได้ตามนี้ >> https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms (https://www.mahajitnakhon.com/post/chronic-stress-symptoms)